Lừa đảo: cách nhận biết và trình báo

Đường dây Chống lừa đảo 18222 là gì, và đó có phải nơi tôi trình báo lừa đảo không?#

Không. Đường dây nóng Chống lừa đảo (Anti-Scam Helpline) 18222 do Trung tâm Điều phối Chống Lừa đảo (Anti-Deception Coordination Centre, ADCC) của Cảnh sát vận hành, bắt đầu hoạt động từ ngày 20 tháng bảy năm 2017. ADCC cho biết đường dây tư vấn chống lừa đảo suốt ngày đêm, và đường dây nóng này chỉ cung cấp tư vấn.

Nếu bạn nghi ngờ mình đã bị lừa, ADCC nói hãy trình báo tại đồn cảnh sát gần nhất, và gọi 999 khi khẩn cấp. Các số khẩn cấp được trình bày trong hướng dẫn Số điện thoại khẩn cấp và cách tìm sự giúp đỡ.

Không trang chính thức nào chúng tôi đọc nói cần chuẩn bị gì khi gọi, các điều hành viên nói những ngôn ngữ nào, hay cuộc gọi có miễn phí không.

Tôi nghĩ mình đã bị lừa. Bây giờ tôi làm gì?#

Cơ quan Quản lý Tiền tệ Hồng Kông (Hong Kong Monetary Authority, HKMA) cho biết nếu bạn nghi ngờ đã trả tiền cho kẻ lừa đảo qua Hệ thống Thanh toán Nhanh (Faster Payment System, FPS), hãy báo Cảnh sát và cũng liên hệ ngân hàng hoặc đơn vị vận hành ví điện tử của bạn, họ sẽ hỗ trợ Cảnh sát. HKMA nói tiền FPS đến tài khoản người nhận ngay lập tức. CyberDefender khuyên lưu lại các email hoặc tin nhắn liên quan.

Trung tâm Báo án Trực tuyến (e-Report Centre) của Cảnh sát nhận báo cáo trên trang web của Cảnh sát, trong Ứng dụng Di động của Cảnh sát Hồng Kông (Hong Kong Police Mobile Application) và tại các ki-ốt ở đồn cảnh sát, bằng tiếng Anh, tiếng Trung phồn thể hoặc tiếng Trung giản thể. Cần đăng nhập HKPF Digital Services Logon hoặc iAM Smart, và email xác nhận đã nhận được gửi khoảng 15 phút sau. Nếu không nhận được, hãy gọi 2860-2000.

Scameter là gì và tôi dùng nó thế nào?#

Scameter là công cụ tìm kiếm lừa đảo và bẫy của Cảnh sát trên trang CyberDefender. Bạn nhập số điện thoại, địa chỉ email, URL, tài khoản thanh toán, tên người dùng hoặc ID trên nền tảng, địa chỉ IP hoặc giá trị băm (hash), và nó hiển thị mức đánh giá rủi ro. Ứng dụng Scameter+ có trên App Store, Google Play, Huawei AppGallery và Honor App Market.

Kết quả có màu đỏ (rủi ro cao), cam (có thể có rủi ro), vàng (rủi ro tiềm ẩn) hoặc tím (không có hồ sơ). CyberDefender nói không có hồ sơ không có nghĩa là không có rủi ro. Trong ứng dụng, bạn có thể báo một tin nhắn đáng ngờ kèm ảnh chụp màn hình, và thông tin được gửi đến Cảnh sát để xác minh.

Cảnh sát nêu tên những loại lừa đảo nào?#

ADCC xếp các cảnh báo lừa đảo của mình dưới 11 đề mục: lừa đảo mua sắm trực tuyến (e-shopping fraud), lừa đảo qua email (email scam), lừa đảo việc làm (employment fraud), lừa đảo qua trung gian tài chính (financial intermediaries deception), lừa đảo đầu tư (investment fraud), các lừa đảo khác (miscellaneous deception), lừa đảo chat khỏa thân (naked chat scam), lừa đảo tình cảm (romance scam), lừa đảo qua mạng xã hội (social media deception), lừa đảo ngoài đường phố (street deception) và lừa đảo qua điện thoại (telephone deception).

Cảnh sát ghi nhận 43.212 vụ lừa đảo trong năm 2025, 2,9% thấp hơn so với năm 2024, với thiệt hại khoảng HK$8,1 tỷ. Lừa đảo mua sắm trực tuyến phổ biến nhất, với 12.505 vụ. Lừa đảo đầu tư trực tuyến gây thiệt hại cao nhất, chiếm 44,1% tổng số. Các mục dưới đây lần lượt nói về các loại chính.

Một người gọi nói tôi vi phạm pháp luật, tự xưng là nhập cảnh, cảnh sát hoặc cơ quan Đại lục. Có thật không?#

Ngày 14 tháng mười năm 2026, ADCC mô tả các cuộc gọi “pretend official” (giả danh quan chức): người gọi giả làm Sở Nhập cảnh, Công an (Public Security) hoặc ICAC, nêu chính xác tên, số giấy tờ tùy thân hoặc thông tin học tập của bạn, cáo buộc bạn rửa tiền và chuyển bạn cho “cảnh sát” giả để đòi tiền và yêu cầu giữ bí mật.

Cảnh sát nói nhân viên Công an Đại lục sẽ không gọi cho bạn ở Hồng Kông để xử lý vụ việc: hãy cúp máy, đừng gọi lại. Các cảnh báo khác nêu cảnh phục giả trong cuộc gọi video (ngày 11 tháng mười một năm 2025) và các số +86, +67 hoặc +447 (ngày 4 tháng tám năm 2025). Ngày 20 tháng chín năm 2023, Sở Nhập cảnh cho biết sở không gọi điện ghi âm sẵn cho những người chưa đồng ý nhận.

Ai đó nói họ là ADCC. Có thật không?#

ADCC cho biết họ chỉ liên hệ công chúng qua điện thoại hoặc WhatsApp để đưa ra cảnh báo lừa đảo. ADCC nêu ba điều không bao giờ làm (ngày 21 tháng tám năm 2025): không bao giờ gửi ảnh thẻ công vụ (warrant card), không bao giờ giúp bạn nộp đơn khiếu nại, và không bao giờ bảo bạn chuyển tiền hay đưa mật khẩu ngân hàng trực tuyến. ADCC nói nhân viên của họ chỉ yêu cầu nạn nhân gặp tại đồn cảnh sát.

Theo chương trình của ADCC với các ngân hàng, ADCC cũng gửi SMS từ ID người gửi đã đăng ký #ADCC18222. ADCC nói các tin nhắn này không bao giờ chứa siêu liên kết. Nếu bạn nghi ngờ một người gọi, hãy gọi 18222.

Ai đó nói họ là ngân hàng, hãng chuyển phát hoặc ứng dụng mua sắm của tôi và đòi một mã. Đó là gì?#

ADCC gọi đây là “impersonating customer service” (giả danh chăm sóc khách hàng). Trong cảnh báo ngày 14 tháng mười năm 2026 của ADCC, người gọi hoặc tin nhắn tự xưng là ngân hàng, nhà mạng viễn thông hoặc nền tảng mua sắm nêu vấn đề về tài khoản, đơn hàng hoặc hoàn tiền. Họ yêu cầu bạn chuyển sang WhatsApp hoặc cuộc gọi video, hoặc chia sẻ màn hình, rồi bảo bạn gõ một “mã xác minh” vào ô số tiền chuyển của ứng dụng ngân hàng. Cảnh sát ghi nhận 4.440 vụ qua điện thoại như vậy trong năm 2025.

Ngày 25 tháng mười một năm 2025, ADCC cũng cảnh báo về các gói hàng chuyển phát không yêu cầu chứa vé “lucky draw” (rút thăm trúng thưởng) có mã QR, và đề nghị công chúng không quét mã đó.

Một người gọi nói “đoán xem tôi là ai”, hoặc một người thân đột nhiên xin tiền. Đó là gì?#

Ngày 13 tháng bảy năm 2026, ADCC cảnh báo về các vụ lừa “Guess Who” (đoán xem tôi là ai), chủ yếu nhắm vào người cao tuổi và đang gia tăng. Người gọi không nêu tên và để bạn đoán, rồi nhận danh tính đó. Hoặc kẻ lừa đảo chiếm tài khoản nhắn tin và xin tiền những người trong danh bạ của tài khoản.

ADCC nói hãy xác minh danh tính người gọi dù giọng nói quen thuộc đến đâu, bằng cách gọi lại trực tiếp hoặc gặp mặt. ADCC nói hãy cẩn thận với việc chuyển tiền đến tài khoản lạ, và không giao tiền mặt cho một “người bạn” hay “luật sư” đến lấy. Nếu nghi ngờ, hãy gọi 18222.

Làm sao phân biệt SMS thật và SMS giả?#

Hãy nhìn ID người gửi. Từ ngày 28 tháng mười hai năm 2023, các tổ chức tham gia Chương trình Đăng ký ID Người gửi SMS (SMS Sender Registration Scheme) của Văn phòng Cơ quan Quản lý Truyền thông (OFCA) gửi từ các ID bắt đầu bằng “#”, được liệt kê trong một sổ đăng ký công khai. Chương trình chỉ bao gồm các số di động Hồng Kông trong phạm vi Hồng Kông. Các tổ chức chưa tham gia gửi không có “#”, nên danh tính của họ không được xác minh. Những người gửi đã đăng ký có thể dùng ID chỉ gồm chữ số cho các tin nhắn nhằm để trả lời bằng điện thoại.

OFCA nói dù thế nào cũng hãy cảnh giác, và không bao giờ mở liên kết, đưa mật khẩu dùng một lần hoặc chuyển tiền cho người gửi không xác định. Ngày 28 tháng năm năm 2026, ADCC cho biết một SMS eTraffic Ticket thật hiển thị “#HKPF-eTT” và không chứa siêu liên kết.

Làm sao tránh lừa đảo khi mua sắm trực tuyến và mua đồ cũ?#

Cảnh sát nói lừa đảo mua sắm trực tuyến là hình thức lừa đảo phổ biến nhất năm 2025, với 12.505 vụ. CyberDefender liệt kê các dấu hiệu của một cửa hàng đáng ngờ: trang mới chỉ vài ngày hoặc vài tuần tuổi, không có địa chỉ hoặc số điện thoại, đánh giá trả tiền và ảnh sao chép từ cửa hàng khác. Hội đồng Người tiêu dùng (Consumer Council) cho biết ngày 15 tháng ba năm 2022 rằng một số người bán yêu cầu thanh toán vào tài khoản ngân hàng cá nhân rồi biến mất.

Với người bán, cảnh báo của ADCC ngày 4 tháng năm năm 2026 nêu các email xác nhận thanh toán giả, liên kết giả biến “OTP” thành một lệnh chuyển tiền, và séc bị từ chối. ADCC khuyên nên giao dịch tiền mặt trực tiếp trước.

Một cửa hàng hoặc người bán đã lừa tôi. Đó có phải tội phạm không, và ai có thể giúp?#

Một giao dịch tồi không phải lúc nào cũng là tội phạm. Trang dành cho du khách của Cảnh sát nói nhân viên chỉ có thể điều tra khi nghi ngờ có lừa đảo hình sự, ví dụ mô tả sai hoặc gây hiểu lầm về món hàng. Trang nói Hội đồng Người tiêu dùng có thể sẵn sàng đứng ra thực hiện hành động dân sự hoặc hành động khác.

Hội đồng Người tiêu dùng nói hãy thương lượng với cửa hàng và, nếu không được, khiếu nại lên hội đồng: điện thoại (852) 2929 2222, thứ Hai đến thứ Sáu 09:00 đến 17:30, hoặc qua mẫu điện tử. Hội đồng cũng giải thích việc hoàn tiền qua thẻ tín dụng (chargeback): nếu bạn trả bằng thẻ và người bán không giao hàng, bạn liên hệ đơn vị phát hành thẻ. Hội đồng nói mức độ thành công khác nhau.

Một người bạn trên mạng hoặc một quảng cáo mời đầu tư chắc chắn có lãi. Đó có phải lừa đảo không?#

Điều này khớp với các mô thức Cảnh sát mô tả. CyberDefender nói các ứng dụng đầu tư giả hiển thị lợi nhuận giả, rồi đòi phí hoặc viện cớ “lỗi hệ thống” khi bạn cố rút tiền. Trong lừa đảo tình cảm, bạn không bao giờ gặp người đó, và kiểu “mổ lợn” (pig-butchering) chuyển sang một trang đầu tư giả.

Trang thống kê của ADCC nói lừa đảo đầu tư trực tuyến gây thiệt hại cao nhất năm 2025, chiếm 44,1% tổng số. Cảnh báo ngày 23 tháng hai năm 2026 của ADCC đếm 5.717 vụ lừa đảo đầu tư năm 2025, nhưng trang thống kê của ADCC đếm 5.135, nên chúng tôi không nêu tổng số. Trong WhatsApp, ADCC nói đặt Privacy, Groups thành “My contacts” sẽ ngăn người lạ thêm bạn vào nhóm.

Làm sao kiểm tra một công ty đầu tư trước khi trả tiền?#

Ủy ban Chứng khoán và Hợp đồng Tương lai (Securities and Futures Commission, SFC) giữ hai danh sách. Alert List (danh sách cảnh báo) của SFC nêu tên các tổ chức không có giấy phép tại Hồng Kông và được cho là nhắm vào nhà đầu tư Hồng Kông, kể cả cơ quan quản lý giả và các trang web đáng ngờ. SFC nói danh sách này không đầy đủ và là cảnh báo sớm, không thay thế việc tự kiểm tra của bạn.

Sổ đăng ký công khai của SFC liệt kê các cá nhân và công ty được cấp phép, có thể tìm theo tên hoặc số CE (CE number). Trong một cảnh báo cập nhật lần cuối ngày 26 tháng mười năm 2023, SFC nói yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản ngân hàng cá nhân hoặc ví kỹ thuật số rất có thể là lừa đảo. Chúng tôi không sao chép tên công ty ở đây; hãy dùng các danh sách.

Một cuộc gọi video hoặc đoạn clip của người nổi tiếng có thể là giả không?#

Có. Trong một câu trả lời trước Hội đồng Lập pháp ngày 26 tháng sáu năm 2024, Cục trưởng Cục An ninh (Secretary for Security) cho biết Cảnh sát nhận thấy deepfake được dùng để giả danh quan chức chính phủ hoặc người nổi tiếng nhằm quảng bá các khoản đầu tư đáng ngờ, và các cuộc họp video giả “sếp”.

Cảnh sát gợi ý yêu cầu người đó ngẩng đầu lên, cúi xuống, quay trái và phải và quan sát các bất thường; thử họ bằng chi tiết trong cuộc trò chuyện của bạn; gọi điện cho người thân hoặc bạn bè để kiểm tra yêu cầu chuyển tiền gửi qua video hoặc bản ghi; và tránh các cuộc gọi video lạ. Nếu nghi ngờ, Cảnh sát nói hãy dùng Scameter hoặc gọi 18222.

Ngân hàng nói họ sẽ không bao giờ hỏi những gì?#

Cơ quan Quản lý Tiền tệ Hồng Kông (HKMA) cho biết ngân hàng sẽ không gửi tin nhắn SMS hoặc email có liên kết dẫn bạn đến trang web hoặc ứng dụng của họ để thực hiện giao dịch, và sẽ không hỏi mật khẩu đăng nhập hoặc mật khẩu dùng một lần (OTP) qua liên kết. HKMA nói ngân hàng sẽ không hỏi thông tin cá nhân nhạy cảm, kể cả mật khẩu, qua điện thoại hoặc email.

HKMA liệt kê các đường dây nóng để kiểm tra xem người gọi có phải đại diện ngân hàng hay không, và giữ một danh sách Scam Alert (cảnh báo lừa đảo) công khai. Với thẻ, HKMA nói không tiết lộ số thẻ, ngày hết hạn, mã bảo mật hoặc OTP, và khi OTP đã được nhập thì giao dịch có thể không hủy được.

Tôi có thể bật hoặc mong đợi những biện pháp bảo vệ nào?#

High Risk Alert (cảnh báo rủi ro cao): nếu tài khoản, số điện thoại, email hoặc mã FPS của người nhận được gắn nhãn “High Risk” trong Scameter, các ngân hàng và đơn vị ví điện tử tham gia sẽ hiển thị cảnh báo. Cơ quan Quản lý Tiền tệ Hồng Kông (HKMA) công bố mở rộng phạm vi ngày 1 tháng tám năm 2024, và Cảnh sát nói đã mở rộng đến máy ATM từ ngày 8 tháng mười hai năm 2024. Không có cảnh báo không có nghĩa là khoản thanh toán an toàn, và chỉ áp dụng cho tài khoản tại Hồng Kông. Cảnh sát nói hãy dừng lại và không hỏi người nhận.

Money Safe: bạn khóa một phần tiền gửi, không thể chuyển đi cho đến khi bạn đến ngân hàng để kiểm tra trực tiếp. Ngân hàng phải mở khóa trong vòng 3 ngày làm việc. Một số ngân hàng đặt mức tối thiểu lên đến HK$10.000.

Nếu tiền rời khỏi tài khoản của tôi, ngân hàng có hoàn trả cho tôi không?#

Tùy việc bạn có cho phép khoản thanh toán hay không. Cơ quan Quản lý Tiền tệ Hồng Kông (HKMA) nói với giao dịch trái phép, chẳng hạn tài khoản bị hack, Bộ quy tắc Hoạt động Ngân hàng (Code of Banking Practice) có nghĩa là khách hàng không phải chịu trách nhiệm trừ khi họ hành động gian lận hoặc sơ suất nghiêm trọng. Với thẻ tín dụng, hãy báo giao dịch trái phép trong vòng 60 ngày kể từ ngày sao kê.

Nếu bạn đã cho phép khoản thanh toán sau khi bị lừa, chẳng hạn trong lừa đảo tình cảm, ngày 26 tháng chín năm 2025 HKMA viết rằng trách nhiệm xác minh thuộc về khách hàng, trong khi ngân hàng cần có biện pháp chống lừa đảo hiệu quả. Cùng ngày đó HKMA bắt đầu tham vấn các ngân hàng về một khuôn khổ cho các yêu cầu bồi thường như vậy.

Làm sao nhận biết lời mời việc làm giả?#

Sở Lao động (Labour Department) liệt kê các bẫy thường gặp: bán hàng đa cấp, lừa đảo tuyển mộ tài năng, thu phí đăng ký, xử lý dữ liệu hoặc đào tạo, đánh cắp dữ liệu cá nhân và tuyển dụng trực tuyến gian lận. Sở nói người lao động thường không phải trả phí khi nhận việc.

Ngày 30 tháng ba năm 2026, ADCC cảnh báo sinh viên về các bài đăng “research assistant” (trợ lý nghiên cứu) trên LinkedIn. ADCC nói mọi việc làm bán thời gian đòi trả tiền trước đều rủi ro, và “ứng dụng quản lý nhiệm vụ” thường không có trên các cửa hàng ứng dụng chính thức. Năm 2025, 96,5% vụ lừa đảo việc làm trực tuyến là “click farming”. Phí môi giới và giấy phép có trong hướng dẫn Làm việc tại Hồng Kông.

Tôi có thể cho mượn hoặc bán tài khoản ngân hàng để nhận việc hoặc hoa hồng không?#

Cơ quan Quản lý Tiền tệ Hồng Kông (HKMA) nói không bán hoặc cho ai mượn tài khoản của bạn. HKMA nói các băng nhóm đưa ra tiền nhanh để lấy tài khoản và dùng chúng làm “tài khoản bù nhìn” (stooge account) để rửa tiền thu được từ lừa đảo, và bạn có nguy cơ phạm tội rửa tiền, với mức phạt tối đa 14 năm tù và phạt tiền HK$5 triệu.

Trang dành cho người giúp việc gia đình của Sở Lao động có liên kết đến một tờ rơi của Cảnh sát tên “Say NO to lending or selling bank account” (Nói KHÔNG với việc cho mượn hoặc bán tài khoản ngân hàng). Việc mở tài khoản được nói trong hướng dẫn Ngân hàng và tiền bạc cho người mới đến và du khách.

Làm sao tránh tin đăng căn hộ giả?#

Cảnh báo của ADCC ngày 23 tháng bảy năm 2025 nói hợp đồng thuê nhà, giấy ủy quyền thanh toán và ảnh chụp màn hình giấy tờ tùy thân có thể bị làm giả và trộn với giấy tờ tìm nhà thật. Lời khuyên của Cảnh sát: dùng đại lý bất động sản có giấy phép ở Hồng Kông và trực tiếp xem căn hộ; hỏi họ tên đầy đủ và số giấy phép của đại lý và kiểm tra trên Licence List của Cơ quan Quản lý Đại lý Bất động sản (Estate Agents Authority); quảng cáo thật hiển thị tên công ty và số giấy phép của đại lý.

ADCC nói các vụ lừa đảo thuê nhà nhắm vào sinh viên Đại lục dùng giá thấp hoặc giảm giá, chẳng hạn ưu đãi “trả trước cả năm giảm 20%”. Luật thuê nhà có trong hướng dẫn Thuê nhà ở Hồng Kông.

Tôi có thể lấy lại tiền không?#

Không trang chính thức nào chúng tôi đọc hứa điều đó. Ngày 24 tháng sáu năm 2026, Chính phủ nói với Hội đồng Lập pháp rằng mọi người có thể khởi kiện dân sự tại Tòa án Khiếu nại Nhỏ (Small Claims Tribunal), Tòa án Quận (District Court) hoặc Tòa Sơ thẩm (Court of First Instance), tùy số tiền. Chính phủ nói việc buộc các nhà cung cấp dịch vụ bồi thường cho nạn nhân lừa đảo không phổ biến ở các khu vực pháp lý khác.

Cùng câu trả lời đó nói chương trình của Cảnh sát với ngân hàng, ra mắt tháng năm năm 2023, đã ngăn chặn 7.987 vụ lừa đảo đến tháng ba năm 2026. Ngày 3 tháng hai năm 2026, ADCC cảnh báo về kẻ lừa đảo giả danh ADCC trên WhatsApp, nói tiền của bạn đã được thu hồi và yêu cầu bạn “hoàn tiền” (“make refunds”).

Chúng tôi không xác nhận được điều gì?#

Chúng tôi không xác nhận được cần chuẩn bị gì cho 18222, các ngôn ngữ hay chi phí của nó. Chúng tôi không tìm thấy mô tả chính thức hiện hành nào về cách kích hoạt lệnh dừng thanh toán (stop payment) hoặc nó phải nhanh đến mức nào; mô tả duy nhất là một bài của HKMA ngày 6 tháng mười năm 2022 nói các ngân hàng bán lẻ vận hành dừng thanh toán 24/7 theo thông tin tình báo của Cảnh sát.

Chúng tôi không thấy kết quả của đợt tham vấn của HKMA về chia sẻ tổn thất cho các khoản thanh toán đã được cho phép. Chúng tôi không thể biết du khách có đăng ký được đăng nhập e-Report không. Bản thân địa chỉ e-Report Centre không mở được ngày 27 tháng mười năm 2026 do lỗi chứng chỉ.